Op weg naar de kerk van morgen

met de Geest van God als kompas

In Dagblad Trouw stond recent op de voor­pa­gina een artikel waaruit bleek dat twee-derde van de katho­lie­ken bezorgd is over de toe­komst van de kerk. Ik hoop dat u na lezing van onderstaand artikel merkt dat er wel dege­lijk een vreug­de­volle toe­komst moge­lijk is, waaraan u zelf mag bijdragen. Een over­zicht van een aantal be­lang­rijke stappen, die de afgelopen tien jaar zijn gezet, laat zien dat we aan het begin staan op de weg naar de kerk van morgen..

De oproep van de paus

In 2013 verscheen de brief ‘De vreugde van het Evan­ge­lie’ van paus Fran­cis­cus. Daarin bena­drukt hij dat voor de toe­komst van de kerk maar één ding absoluut nood­za­ke­lijk is: dat we Jezus per­soon­lijk leren kennen door het Evan­ge­lie en zijn leer­ling gaan wor­den. Dat alleen geeft gelo­vi­gen in hun hart een diepe vreugde, die we ver­vol­gens graag met andere zoekende mensen willen gaan delen. De pa­ro­chie zou eigen­lijk de plaats moeten wor­den waar het Woord wordt beluisterd en het chris­te­lijke leven tot groei komt, en een plaats van dialoog, ver­kon­di­ging, aanbid­ding en vie­ring. Zo’n pa­ro­chie moe­digt door haar ac­ti­vi­teiten pa­ro­chi­anen aan en vormt hen om actief werk­zaam te zijn in de evangeli­sa­tie. Maar om dat te bereiken, con­clu­deert de paus, is een missio­naire omvor­ming van de kerk nood­za­ke­lijk.

Het boek ‘Als God renoveert’

Mede ge­sti­mu­leerd door deze visie van de paus verscheen een jaar later het we­reld­wijd als baan­bre­kend be­schouw­de boek van de Canadese pries­ter James Mallon. Dat boek heeft, in de Neder­landse vertaling uit 2019, als aan­dacht trekkende titel ‘Als God renoveert, de pa­ro­chie van on­der­houd naar bloei’. Deze titel vind ik mooi gekozen, omdat de kerk van God welis­waar mensen­werk is, maar wij moeten na­tuur­lijk tege­lijker­tijd wel blijven luis­te­ren naar, en vooral ook doen, wat God van ons wil. Het eerste deel van het boek gaat over de iden­ti­teits­cri­sis van de kerk: waartoe is de kerk eigen­lijk op aarde?. Kerk en pa­ro­chies moeten name­lijk weer terug naar de missie die Jezus ons zelf heeft gegeven. Het tweede deel is gebaseerd op de eigen erva­ring van Mallon in zijn pa­ro­chies. Hierin wordt be­spro­ken welke stappen nodig zijn. Het gaat dan om een aanzien­lijke cultuur­ver­an­de­ring in de pa­ro­chie, waarbij geloofsver­die­ping steeds centraal staat. De Alpha-cursus speelt daarbij een be­lang­rijke rol.

Ont­wik­ke­ling in Neder­land

Op ini­tia­tief van ons bisdom, zou maart 2020 de lan­de­lijke con­fe­ren­tie ‘De Missio­naire pa­ro­chie - Als God renoveert’, plaats­vin­den. Door de uitbraak van de corona­cri­sis kon de con­fe­ren­tie niet door­gaan. Medio 2021verscheen het boek van de Belgische kar­di­naal J. De Kesel, ‘Geloof & Gods­dienst in een seculiere samen­le­ving’, waarin ook be­lang­rijke inzichten wor­den gebo­den. ‘De vraag is niet óf de kerk missio­nair moet zijn, maar hoe. De kerk is name­lijk missie: de kerk maakt Gods liefde voor de mens bekend en dat is het beste middel om missio­nair te blijven.’

Con­fe­ren­tie ‘De Missio­naire Pa­ro­chie’

De con­fe­ren­tie zal nu op 24 en 25 maart in Bree­park in Breda wor­den gehou­den. Er is een inte­res­sant pro­gram­ma met elke dag een ge­za­men­lijk gebed, eucha­ris­tie­vie­ring, inlei­dingen door James Mallon en een tiental seminars waaruit je kunt kiezen. De con­fe­ren­tie zal onge­twij­feld ook aan­dacht geven aan de start van de we­reld­wijde ‘Missio­naire omvor­ming van de kerk’ rich­ting de synodale kerk. Meer in­for­ma­tie over de con­fe­ren­tie kunt u lezen op de web­si­te www.missio­naire­paro­chie.nl.

Op weg naar een synodale kerk

Onze pa­ro­chie staat niet alleen voor de uit­daging om missio­nair te wor­den. Die uit­daging speelt we­reld­wijd. Paus Fran­cis­cus heeft daarom gekozen voor een we­reld­wijde aanpak onder de noemer ‘Voor een synodale kerk: ge­meen­schap, par­ti­ci­pa­tie en zen­ding’, die vorig jaar van start is gegaan. Op 17 ok­to­ber vond de aftrap door de bis­schop plaats in Ouden­bosch. Het woord synodaal betekent samen onderweg zijn. Dat zie je terug in het mooie en aan­spre­kende logo. Het is de bedoeling dat in elk bisdom en in elke pa­ro­chie geloofs­ge­sprekken onder lei­ding van de Geest plaats­vin­den. Die gesprekken gaan over wat ons als gelo­vi­gen in de kerk echt ter harte gaat en ons echt bezielt en over wat we echt ten diepste nog missen in de kerk. Ver­vol­gens wor­den de samen­vat­tingen van al die bevin­dingen per bisdom, per land en per wereld­deel samen­ge­vat in een do­cu­ment, waarin als het ware de stem van het ‘volk van God’ spreekt. Dit do­cu­ment vormt de basis voor het werk­do­cu­ment voor de algemene bis­schop­pen­synode in ok­to­ber 2023.

Visie­tekst van de bis­schop

In ons bisdom wachten we niet op ‘Rome’, maar gaan we alvast aan de slag. De bis­schop heeft bij de aftrap name­lijk een visie­tekst ge­pu­bli­ceerd. Daarin staan voor de ko­men­de jaren vier kern­pun­ten uit het Evan­ge­lie, in lijn met de synodale kerk, centraal: geloofsver­die­ping, leer­ling van Jezus wor­den, geloofs­ge­meen­schappen vormen, de weg van Jezus volgen. De visie­tekst sluit af met een mijn inziens typisch synodale zin: ‘Als uw bis­schop en als uw mede­leer­ling van Christus wil ik samen met u die weg gaan, met het geloof voorop’.

Meedoen en ini­tia­tie­ven nemen

Als pa­ro­chi­aan en vrij­wil­li­ger ben ik echt verheugd en geïnspireerd door het ‘visioen’ van het samen op weg gaan naar een meer synodale kerk. Laten we als pa­ro­chi­anen met ons hart daar samen aan mee­werken. Ie­der­een is daarbij welkom om, geïnspireerd door de Geest en het Evan­ge­lie van Jezus, als zijn leer­lin­gen aan de slag te gaan door in je geloofs­ge­meen­schap samen met medepa­ro­chi­anen ini­tia­tie­ven op te pakken, die zijn gerela­teerd aan de vier kern­pun­ten uit de visie­tekst. Die ini­tia­tie­ven zullen een eerste be­schei­den stapje zijn op weg naar de kerk van morgen. En het mooie is, dat er na elke morgen, weer een nieuwe morgen komt, jaar na jaar. Zo krijgen we de tijd om als leer­lin­gen van Jezus te gaan groeien en daar­mee groeit ook de kerk van morgen met ons mee, op de weg naar een meer synodale kerk.

Frans van den Bosch, pas­to­raal assis­tent