Ik zou wel eens willen weten…

‘...waarom zijn de mensen zo moe. Mis­schien door hun jachten en jagen, of mis­schien door hun tien­dui­zend vragen. En ze zijn al zo lang onderweg naar de vrede toe. Daarom zijn de mensen zo moe.’ Het liedje van Jules de Corte was populair in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw en is tege­lijk tijdloos. ‘...waarom zijn de zeeën zo diep. Mis­schien tot geluk van de vissen, die het water zo slecht kunnen missen, of tot meer­dere glorie van God die de wereld schiep. Daarom...’ De eenvoud van het liedje raakt en het zijn heel een­vou­dige vragen, als van een kind dat de wereld ontdekt. Waarom bergen zo hoog zijn, waarom zeeën zo diep, waarom wolken zo snel, we kunnen het inmiddels allemaal zo’n beetje weten­schap­pe­lijk verklaren, zon­der God. Maar daar­mee is voor velen ook het mysterie, het won­der der natuur, het ver­won­der­lijke van het leven uit het zicht verdwenen. Net als het goed rent­mees­ter­schap - de zorg voor de schep­ping - dat de mens op zijn sch­ou­ders kreeg gelegd.

‘De wereld is er niet meer tot eer en meer­dere glorie van een Schepper, maar tot nut van de Mens’, is een heden­daag­se redene­ring, ‘om er vrij over te be­schik­ken’. Dat laatste gaat heel ver. Het gaat zelfs over het leven van mede­mensen, het gaat ten koste van ko­men­de gene­ra­ties, het keert zich af van een schep­ping waarin ruimte is voor... Ik zou wel eens willen weten of er nog ruimte is voor dat rijk van vrede, ge­rech­tig­heid en heel­heid, dat Rijk van God dat ons voor ogen is en wordt gehou­den. Heeft het nog wel zin om je daarvoor in te zetten? Kun je daarin nog geloven? Mag je daarop nog hopen, dat het ooit nog aanbreekt? Soms vraag ik me af of zelfs God daarop nog hoopt na wat de mens zijn schep­ping en zijn schepselen heeft aan­ge­daan: Verdun, Dachau, Stalingrad, Vietnam, apart­heid, Armenië, Srebrenica, de Muur, Afghanistan, de (vluch­te­lingen)scheepsramp bij Pylos, de gevolgen van de gaswin­ning in Gro­nin­gen, Toeslagenaffaire, Oekraïne, Gaza, de toe­ne­mende wel­vaarts- en wel­zijns­kloof tussen arm en (extreem) rijk, de uitbui­ting om eigen fi­nan­cieel gewin, om maar wat te noemen. Geschapen naar zijn even­beeld heeft de mens­heid het Aange­zicht van God - en de wereld - inmiddels aar­dig bescha­digd, en in veel gevallen voor­goed.

Het thema van het heilig jaar, ‘pelgrims van hoop’, roept bij mij vragen op. Pelgrims, waarheen? Meer nog dan in andere jaren zullen velen ant­woor­den: ‘Naar Rome, tot lof en eer van zijn heilige Naam’, met de hoop iets van de hei­lig­heid, die aan dit jaar zou kleven, te ervaren. Of alleen maar om te kunnen zeggen en vooral te laten zien: ‘Ik ben er!’. Aan de enorme eco­lo­gisch voetafdruk door de vele - extra - vliegkilo­me­ters denken ze dan maar even niet, net zo min als aan de bood­schap van Laudato si, de en­cy­cliek uit 2015, waarin paus Fran­cis­cus opriep tot beke­ring, tot omme­keer, omwille van het behoud van de schep­ping. Hoe geloof­waar­dig ben je dan als gelo­vi­ge, als volgeling van Gods Zoon Jezus?

Hopen, waarop? Dat het toch nog waar wordt, dat Rijk waar mensen al zo lang op wachten, zo lang naar zoeken, zolang aan werken? Hopen dat we ons leefmilieu nog op tijd red­den, zon­der grote opoffe­ringen? Mensen verliezen de hoop, raken vermoeid, want met al hun hoop, met heel hun geloof is hun inzet een druppel op een gloeiende plaat. Dat Rijk blijkt alleen op kleine schaal, in kleine kring nog wel te rea­li­se­ren: met zorg, aan­dacht en liefde voor mens en milieu, en met de stille, maar volge­hou­den hoop dat het allemaal uit­ein­delijk niet voor niets zal zijn geweest. Maar op grote schaal lijkt het steeds meer op een fata morgana, een luchtspiege­ling.

Hopen, waarop? Wellicht een heel klein beetje dat on­ver­wacht bij mensen die er op wereld­ni­veau toe doen, staatshoof­den, rege­rings- en Kerk­lei­ders, alsnog het inzicht door­dringt dat ze ‘met de wereld’ wel tot ’t gaatje kunnen gaan, maar dat ze ‘met die wereld’ inmiddels ook op ’t randje van de eeuwige afgrond staan. Als dat inzicht uitblijft, als we niet op onze schre­den te­rug­ke­ren, als we niet net als Jezus revolutionair durven zijn, wordt de uitdruk­king ‘de hoop sterft als laatste’ van­zelf waar­heid. Met de woor­den van de hymne voor dit heilig jaar kunnen we dan wel zingen ‘Onze ogen zien de nieuwe morgen. Gij komt nader, houdt U niet verborgen’, maar alleen mensen kunnen die God-met-ons aan het licht brengen, die God-is-liefde waar maken, met han­den en voeten. Daartoe zijn we ge­roe­pen, daartoe zijn we gezegend. Met alleen te zingen ‘Gij, de bron van vred’ en eeuwig leven, laat ons veilig voort­gaan in uw hand.’ komen dat Rijk, vrede, heel­heid, behoud, toe­komst, komen wij er niet.

Eric Roovers, team­assis­tent